Ít mưa đầu vụ: 5 sai lầm bà con hay gặp khi làm đất, gieo trồng

Theo thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, bước sang giai đoạn 21/01–20/02/2026, thời tiết trên hầu khắp cả nước được dự báo ít mưa hơn trung bình nhiều năm, trong khi nhiệt độ có xu hướng cao hơn, đặc biệt tại Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Đây là điều kiện không thuận lợi cho khâu làm đất, gieo trồng đầu vụ, nếu bà con chủ quan hoặc áp dụng kỹ thuật như những năm mưa thuận gió hòa.

Thực tế sản xuất cho thấy, nhiều thiệt hại ngay từ đầu vụ không đến từ sâu bệnh, mà đến từ những sai lầm rất nhỏ khi làm đất và gieo trồng trong điều kiện khô hạn. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến bà con cần đặc biệt tránh.

Làm đất quá khô, vội vàng xuống giống

Trong điều kiện ít mưa đầu vụ, nhiều ruộng đất thiếu độ ẩm, nhưng bà con vẫn cày bừa – gieo sạ theo lịch cũ, dẫn đến:

• Hạt giống nảy mầm kém
• Cây con mọc không đều, rễ yếu
• Hao hụt giống, tăng chi phí gieo lại

🔎 Khuyến cáo:

• Chỉ xuống giống khi đất đạt độ ẩm tối thiểu (đất nắm nhẹ không rã)
• Với ruộng lúa, nên giữ nước mỏng trước gieo, tránh gieo khô hoàn toàn

Không điều chỉnh mật độ gieo trồng

Ít mưa khiến nhiều bà con gieo dày hơn để “phòng rủi ro”, nhưng đây lại là sai lầm nghiêm trọng.

❌ Gieo dày trong điều kiện khô hạn sẽ:

• Tăng cạnh tranh nước, dinh dưỡng
• Cây yếu, dễ nhiễm bệnh về sau
• Giảm năng suất cuối vụ

✅ Giải pháp:

• Gieo đúng – thậm chí giảm nhẹ mật độ so với vụ mưa
• Ưu tiên cây khỏe, rễ phát triển tốt ngay từ đầu

Bón phân sớm, bón đậm khi đất thiếu ẩm

Nhiều ruộng mới gieo đã bón phân sớm hoặc bón nhiều phân đạm, trong khi đất khô, rễ chưa phát triển.

⚠️ Hệ quả thường gặp:

• Phân không tan, cây không hấp thu được
• Cháy rễ, vàng lá non
• Lãng phí phân bón

📌 Lưu ý quan trọng:

• Chỉ bón phân khi đất đủ ẩm
• Ưu tiên phân hữu cơ hoai, phân lót nhẹ
• Chia nhỏ lượng phân, tránh “dồn một lần”

Chủ quan với sâu bệnh đầu vụ

Thời tiết ít mưa – nhiệt độ cao hơn trung bình là điều kiện thuận lợi cho:

• Sâu đất, dế, kiến
• Rệp, bọ trĩ trên rau màu, cây ăn trái non

Nhiều bà con chỉ tập trung gieo trồng mà không kiểm tra đất, không phòng trừ sớm, dẫn đến cây mới mọc đã bị hại.

🛡️ Khuyến cáo:

• Làm đất kỹ, phơi đất nếu có điều kiện
• Kiểm tra ruộng thường xuyên 7–10 ngày đầu sau gieo
• Ưu tiên biện pháp sinh học, an toàn

Không dự trù nguồn nước tưới bổ sung

Theo dự báo, nhiều khu vực tiếp tục ít mưa trong suốt tháng 2, đặc biệt tại Tây Nguyên và Nam Bộ. Tuy nhiên, không ít hộ chỉ trông chờ vào mưa, không chuẩn bị nguồn nước.

🚨 Hệ quả:

• Cây non thiếu nước, chậm phát triển
• Phải gieo lại, tăng chi phí

💧 Giải pháp:

• Chủ động bơm, trữ nước, tưới tiết kiệm
• Ưu tiên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát
• Giữ ẩm gốc bằng rơm rạ, tàn dư thực vật

Kết luận

Trong bối cảnh ít mưa đầu vụ, thành công không nằm ở việc gieo sớm hay gieo nhiều, mà nằm ở làm đất đúng – gieo đúng – chăm sóc đúng thời điểm.

👉 Bà con nên:

• Theo dõi sát diễn biến thời tiết
• Điều chỉnh kỹ thuật linh hoạt theo điều kiện thực tế
• Không áp dụng máy móc kinh nghiệm của những năm mưa thuận

mobiAgri sẽ tiếp tục cập nhật các bản tin thời tiết – khuyến cáo nông vụ chi tiết theo từng vùng, từng cây trồng, giúp bà con giảm rủi ro – tăng hiệu quả sản xuất trong giai đoạn tới.