Trong tháng 2/2026, theo dự báo khí tượng, nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt là Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, thường xuyên xuất hiện trời rét vào đêm và sáng sớm, kèm theo sương mù, sương mù nhẹ, độ ẩm không khí cao. Đây cũng là thời điểm nhiều loại sâu bệnh bắt đầu phát sinh trên lúa, rau màu và cây ăn trái, khiến bà con có tâm lý phun thuốc sớm để “chặn từ đầu”.
Tuy nhiên, thực tế ngoài đồng cho thấy, không ít trường hợp phun thuốc xong sâu bệnh vẫn không giảm, thậm chí bệnh còn nặng hơn, buộc phải phun lại nhiều lần. Điều này khiến bà con vừa tốn tiền thuốc, vừa tốn công mà hiệu quả không như mong muốn. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở điều kiện thời tiết rét và sương mù, vốn không phù hợp cho việc phun thuốc BVTV.
Nội dung bài viết
Đặc điểm của thời tiết rét, sương mù và ẩm độ cao trong tháng 2/2026
Thời tiết tháng 2/2026 các vùng trên cả nước có đặc điểm khá điển hình: ban đêm và sáng sớm nhiệt độ thấp, nhiều nơi xuất hiện sương mù dày; đến trưa, chiều nhiệt độ tăng nhanh, có nắng nhẹ. Sự chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm lớn khiến độ ẩm không khí vào sáng sớm thường ở mức rất cao.
Trong điều kiện này, trên bề mặt lá cây luôn có một lớp nước mỏng do sương đọng lại. Ruộng lúa, vườn rau nhìn ướt át dù không có mưa. Đây chính là yếu tố bất lợi đầu tiên đối với việc phun thuốc BVTV, bởi thuốc khó bám dính tốt trên bề mặt lá.
Không chỉ vậy, thời tiết rét còn làm quá trình sinh lý của cây trồng diễn ra chậm hơn, khiến cây phản ứng kém với các tác động từ bên ngoài, trong đó có việc hấp thu thuốc.
Vì sao khả năng hấp thu thuốc BVTV của cây giảm khi trời rét?
Khi nhiệt độ xuống thấp, hoạt động trao đổi chất của cây trồng giảm mạnh. Lỗ khí khổng trên lá có xu hướng đóng lại hoặc mở rất ít. Đây là cơ chế tự nhiên giúp cây hạn chế mất nước và chống chịu với điều kiện bất lợi.
Tuy nhiên, chính điều này lại khiến khả năng hấp thu thuốc qua lá giảm rõ rệt. Thuốc BVTV, đặc biệt là thuốc lưu dẫn, cần được cây hấp thu và vận chuyển bên trong mô lá để phát huy hiệu quả. Khi cây “ăn thuốc” kém, dù phun đủ liều, đúng loại thì hiệu quả phòng trừ vẫn rất thấp.
Đối với cây đang bị rét hoặc sinh trưởng chậm do rét, việc phun thuốc còn có thể khiến cây bị stress, làm chậm quá trình hồi phục, nhất là trên rau màu và lúa non.
Thuốc BVTV dễ bị rửa trôi, bay hơi và giảm tác dụng
Một nguyên nhân quan trọng khác khiến phun thuốc lúc trời rét, sương mù kém hiệu quả là thuốc rất dễ bị rửa trôi hoặc bay hơi không đúng cách.
Khi phun thuốc vào sáng sớm có sương mù, giọt thuốc rơi lên lá sẽ hòa lẫn với lớp sương đọng. Khi nhiệt độ tăng nhanh vào cuối buổi sáng, lớp sương tan ra, kéo theo thuốc chảy xuống đất hoặc xuống gốc, làm giảm lượng thuốc lưu lại trên lá.
Ngược lại, nếu phun vào thời điểm trưa – chiều khi trời vừa hết sương nhưng nhiệt độ tăng nhanh, một số loại thuốc lại dễ bay hơi, nhất là thuốc dạng nhũ dầu, làm giảm hiệu lực phòng trừ.
Trong nhiều trường hợp, thuốc không những không diệt được sâu bệnh mà còn gây cháy lá nhẹ, vàng lá do cây đang yếu vì rét nhưng lại chịu thêm tác động của hóa chất.
Những dấu hiệu cho thấy phun thuốc BVTV không hiệu quả do thời tiết
Bà con có thể nhận biết việc phun thuốc không phù hợp thời tiết qua một số dấu hiệu:
Sâu bệnh không giảm sau 2–3 ngày phun
Lá cây xuất hiện vết cháy nhẹ hoặc vàng sau phun
Phải phun lặp lại nhiều lần nhưng hiệu quả thấp
Cây sinh trưởng chậm hơn sau phun
Nếu gặp các dấu hiệu này trong điều kiện trời rét, sương mù, cần xem lại thời điểm phun, thay vì vội vàng tăng liều hoặc đổi thuốc.
Kết bài
Thời tiết rét và sương mù trong tháng 2/2026 là yếu tố khiến việc phun thuốc BVTV trở nên kém hiệu quả nếu không thực hiện đúng cách. Khi cây hấp thu thuốc kém, thuốc dễ bị rửa trôi hoặc bay hơi, việc phun sớm không những tốn kém mà còn làm cây yếu thêm. Hiểu rõ tác động của thời tiết và lựa chọn đúng thời điểm phun là bước quan trọng giúp bà con giảm chi phí, tăng hiệu quả phòng trừ và bảo vệ cây trồng bền vững.
